Saklı Pay Nedir, Tenkis Davası Nasıl Açılır?

Saklı pay kavramı, saklı paylı mirasçılar, saklı pay oranları ve tenkis davasının açılma şartları hakkında genel bilgilendirme.

Saklı pay, mirasbırakanın yasal mirasçılarından bazılarına kanun gereği ayrılması zorunlu olan ve mirasbırakanın ölüme bağlı tasarruflarla dahi ortadan kaldıramayacağı miras payıdır. Saklı paylı mirasçıların bu payı, mirasbırakanın yaptığı tasarruflarla ihlal edilmişse tenkis davası açılarak korunabilir.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 506 ve devamı maddelerinde düzenlenen saklı pay kurumu, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğünü sınırlayarak belirli yakınlarının miras hakkının güvence altına alınmasını amaçlar.

Saklı paylı mirasçılar kimlerdir?

TMK m.506 uyarınca saklı paylı mirasçılar; mirasbırakanın altsoyu (çocukları ve onların altsoyu), ana ve babası ile sağ kalan eşidir. Mirasbırakanın kardeşleri saklı paylı mirasçı değildir; bu nedenle kardeşler tenkis davası açamaz.

Saklı pay oranları nasıl hesaplanır?

Saklı pay oranı, mirasçının yasal miras payının belirli bir kesridir ve mirasçı türüne göre değişir:

Mirasçı	Saklı pay oranı
Altsoy (çocuklar)	Yasal miras payının yarısı
Ana ve baba	Yasal miras payının dörtte biri
Sağ kalan eş	Altsoy veya ana-baba ile birlikte mirasçı olduğunda yasal payının tamamı; tek başına mirasçı olduğunda dörtte üçü

Saklı pay hesaplaması mirasbırakanın ölüm tarihindeki terekesi esas alınarak yapılır; tereke miktarına bazı sağlararası kazandırmalar da eklenerek hesaplama yapılabilir.

Tenkis davası ne zaman ve kime karşı açılır?

Saklı payı zedelenen mirasçı, saklı payını aşan ölüme bağlı tasarruflar ile bazı sağlararası kazandırmaların tenkisini isteyebilir. TMK m.571 uyarınca tenkis davası, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl, her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden 10 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Tenkis davası, kazandırmadan yararlanan mirasçı veya üçüncü kişiye karşı, mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesinde açılır.

Hangi kazandırmalar tenkise tabidir?

Tenkise tabi kazandırmalar arasında vasiyetname ve miras sözleşmesiyle yapılan ölüme bağlı tasarruflar, mirasçılara miras payına mahsuben sayılmayan bağışlar ile mirasbırakanın serbestçe tasarruf edebileceği kısmı aşan sağlararası kazandırmalar yer alır. Mirasbırakanın bir taşınmazını gerçek değerinden düşük bir bedelle devretmesi hâlinde, işlemin miras hakkını bertaraf etme amacı taşıyıp taşımadığı ayrı bir değerlendirme konusudur; bu konuda Muris Muvazaası ve Taşınmazlar başlıklı yazı incelenebilir.

Sık sorulan sorular

Saklı pay, mirasçılıktan çıkarma (ıskat) ile ortadan kaldırılabilir mi?

TMK m.510'da sayılan ıskat sebeplerinin varlığı hâlinde mirasbırakan, mirasçısını saklı paydan yoksun bırakabilir; ancak ıskat sebebinin vasiyetnamede gösterilmesi ve gerçekliğinin ispatı gerekir.

Tenkis davası açmadan önce mirasın paylaşılması beklenmeli mi?

Tenkis davası, mirasın paylaşılmasından önce de açılabilir; saklı payı zedeleyen tasarrufun tenkisine karar verilmesi hâlinde bu durum sonraki paylaşımda dikkate alınır.

Saklı paydan feragat mümkün müdür?

Mirasçı, mirasbırakanla yapacağı bir miras sözleşmesiyle saklı payından feragat edebilir; tek taraflı bir beyanla feragat mümkün değildir.

Kaynaklar: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.506, 510, 560-571.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye niteliğinde değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir. Her uyuşmazlık kendi somut koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Konunuza ilişkin değerlendirme için randevu alabilirsiniz; görüşmeler yalnızca önceden randevu alınarak yapılmaktadır.