Ayıplı Mal ve Hizmette Tüketicinin Dört Seçimlik Hakkı

Ayıplı mal veya hizmet karşısında tüketicinin sahip olduğu dört seçimlik hak ve bu hakların hangi hâllerde kullanılabileceği hakkında genel bilgilendirme.

Ayıplı mal veya hizmet, sözleşmede kararlaştırılan niteliklere ya da kullanım amacına uygun olmayan, tüketiciye teslim edilen mal veya sunulan hizmettir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, ayıp durumunda tüketiciye dört seçimlik hak tanır ve bu haklardan birini seçme yetkisini tüketiciye bırakır.

Tüketicinin dört seçimlik hakkı nelerdir?

6502 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca tüketici, ayıplı mal veya hizmet karşısında aşağıdaki haklardan dilediğini kullanabilir:

Seçimlik hak	İçeriği
Sözleşmeden dönme	Malın geri verilmesi karşılığında bedelin tamamının iadesi
Bedelden indirim	Ayıp oranında bedelde indirim yapılması
Ücretsiz onarım	Satıcının masrafı kendisine ait olmak üzere malın onarılması
Ayıpsız misliyle değişim	İmkân varsa malın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesi

Kanunda geçen "ücretsiz onarım" ve "bedelden indirim" ifadeleri, tüketicinin satıcıdan talep edebileceği kanuni hakların adıdır; bir hizmet sağlayıcının kendi hizmetini ücretsiz sunduğu anlamına gelmez.

Hangi seçimlik hak ne zaman tercih edilir?

Ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme hakkının kullanılabilmesi, bu tercihin satıcı için orantısız güçlük içermemesine bağlıdır. Sözleşme konusu malın ayıpsız bir misliyle değiştirilmesinin mümkün olmadığı hâllerde tüketici, sözleşmeden dönme veya bedelden indirim haklarından birini kullanabilir.

Tüketici, seçimlik haklardan birini kullandığını satıcıya, üreticiye veya ithalatçıya yöneltebilir; talebin muhatabı, malın niteliğine ve ayıbın kaynağına göre değişir.

Ayıp ne zamana kadar ileri sürülebilir?

Ayıplı mal ihbarı için kanunda öngörülen süreler, malın niteliğine göre değişir; taşınır mallarda ayıp, teslim tarihinden itibaren belirli bir süre içinde satıcıya bildirilmelidir. Ayıbın niteliği, sözleşmenin türü ve satıcının ayıbı bilip bilmediği somut olayda sürenin işleyişini etkileyebileceğinden, güncel süre ve istisnaları ilgili mevzuattan teyit edilmelidir.

Uyuşmazlık nasıl çözülür?

Taraflar arasında anlaşmazlık çıkması hâlinde tüketici, uyuşmazlık konusu bedele göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurabilir. Hakem heyeti başvurusunun parasal sınırları her yıl güncellendiğinden, güncel tutarlar için başvuru öncesi teyit alınması önerilir. Bu konudaki başvuru süreci için Tüketici Hakem Heyeti Başvurusu başlıklı yazı incelenebilir.

Sık sorulan sorular

Dört seçimlik haktan hangisini seçeceğime kim karar verir?

Seçim hakkı tüketiciye aittir; ancak onarım veya değişim talebinin satıcı için orantısız güçlük doğurduğu hâllerde bu tercih sınırlanabilir.

Ayıp sonradan ortaya çıkarsa ne olur?

Teslim anında var olmayan, kullanım sırasında sonradan ortaya çıkan bir arızanın ayıp sayılıp sayılmayacağı, arızanın niteliğine ve ortaya çıkış zamanına göre değerlendirilir.

Hizmetlerde de aynı haklar geçerli midir?

Evet; 6502 sayılı Kanun ayıplı hizmetler bakımından da tüketiciye benzer seçimlik haklar tanır.

Kaynaklar: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.8, 11, 15.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye niteliğinde değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir. Her uyuşmazlık kendi somut koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Konunuza ilişkin değerlendirme için randevu alabilirsiniz; görüşmeler yalnızca önceden randevu alınarak yapılmaktadır.