Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?

Boşanmada iştirak ve yoksulluk nafakası miktarının belirlenmesinde dikkate alınan ölçütler ve nafakanın güncellenmesi süreci ele alınmaktadır.

Nafaka miktarı, tarafların gelir düzeyi, ihtiyaçları ve mahkemenin hakkaniyet değerlendirmesine göre belirlenir. Boşanma sürecinde tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakası olmak üzere farklı nafaka türleri söz konusu olabilir; her biri farklı ölçütlerle değerlendirilir.

Son güncelleme: Ağustos 2026.

Nafaka Türleri ve Hukuki Dayanağı

Türk Medeni Kanunu, boşanma sürecinde ve sonrasında farklı nafaka türlerini düzenler. Tedbir nafakası (TMK m. 169), dava süresince tarafların ve çocukların geçimini sağlamak amacıyla geçici olarak hükmedilir. Yoksulluk nafakası (TMK m. 175), boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşe süresiz olarak bağlanabilir. İştirak nafakası (TMK m. 182, 327-330) ise velayeti almayan ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katkısını ifade eder. Bu üç nafaka türü, farklı amaçlara hizmet ettiğinden aynı davada birlikte talep edilebilir.

Yoksulluk Nafakası Miktarı Nasıl Belirlenir?

Yoksulluk nafakasının miktarı belirlenirken, nafaka isteyen tarafın geliri, mal varlığı, çalışma kapasitesi; nafaka yükümlüsünün geliri, mal varlığı ve diğer yükümlülükleri (varsa yeni ailesinin ihtiyaçları) birlikte değerlendirilir. Kanunda sabit bir oran veya tutar öngörülmemiştir; hâkim, tarafların ekonomik durumunu ve hakkaniyeti gözeterek somut bir miktara hükmeder. Nafaka isteyen tarafın kusurunun, karşı taraftan daha ağır olmaması şarttır; eşit kusur hâlinde dahi yoksulluk nafakası talep edilebilir.

İştirak Nafakası Miktarı Nasıl Belirlenir?

İştirak nafakası belirlenirken çocuğun yaşı, eğitim durumu, sağlık giderleri ve genel yaşam standardı ile birlikte, nafaka yükümlüsü ebeveynin geliri ve ödeme gücü dikkate alınır. Miktar, çocuğun ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde olmalı; ancak yükümlünün ödeme kapasitesini aşan bir miktara hükmedilmemesi de gözetilir. Birden fazla çocuk bulunması hâlinde, her çocuk için ayrı ayrı miktar belirlenir.

Ölçüt	Yoksulluk nafakasında etkisi	İştirak nafakasında etkisi
Talep edenin/çocuğun ihtiyaçları	Asgari yaşam standardı	Eğitim, sağlık, bakım giderleri
Yükümlünün geliri	Ödeme gücü sınırı	Ödeme gücü sınırı
Yükümlünün diğer yükümlülükleri	Yeni evlilik, diğer çocuklar dikkate alınır	Diğer çocuklara karşı yükümlülükler dikkate alınır
Kusur durumu	Ağır kusurlu taraf nafaka isteyemez	Kusur, iştirak nafakasını etkilemez

Nafaka Miktarının Güncellenmesi

Nafaka miktarları, mahkeme kararında belirtilmişse genellikle yıllık TÜFE oranında artırılır. TÜFE artışının öngörülmediği veya tarafların ekonomik koşullarının önemli ölçüde değiştiği durumlarda, Türk Borçlar Kanunu'nun 138. maddesi kapsamında uyarlama davası açılarak nafaka miktarının güncellenmesi talep edilebilir. Enflasyon oranının yüksek seyrettiği dönemlerde, TÜFE artışına rağmen nafakanın alım gücünü koruyup korumadığı ayrıca değerlendirilebilir.

Nafaka Miktarına İtiraz ve Değişiklik

Nafaka yükümlüsünün gelirinde önemli bir azalma olması veya nafaka alacaklısının ihtiyaçlarının değişmesi hâlinde, taraflardan biri nafakanın artırılması veya azaltılması için dava açabilir. Mahkeme, güncel ekonomik koşulları yeniden değerlendirerek karar verir. Bu tür davalarda, tarafların güncel gelir belgeleri ve gider kalemleri yeniden mahkemeye sunulur.

Nafaka talebinin dava dilekçesinde belirtilmesi
Tarafların gelir ve mal varlığına ilişkin belgelerin sunulması
Mahkemece gerekli görülmesi hâlinde ekonomik ve sosyal durum araştırması yapılması
Tarafların dinlenmesi
Mahkemenin somut miktara hükmetmesi
Kararın kesinleşmesiyle nafakanın icra edilebilir hâle gelmesi

Nafakanın Ödenmemesi Durumunda Yaptırımlar

Nafaka alacağının ödenmemesi hâlinde, alacaklı taraf icra dairesi aracılığıyla nafaka alacağını takip edebilir. İcra ve İflas Kanunu'nun 344. maddesi uyarınca, nafakaya ilişkin kararlara uymayan borçlu hakkında tazyik hapsi de dâhil olmak üzere ayrı bir yaptırım süreci işletilebilir. Bu süreç, diğer icra takiplerinden farklı, özel usul kurallarına tabidir ve nafaka borcunun düzenli ödenmesini teşvik etmeyi amaçlar.

Tedbir Nafakası ile Yoksulluk/İştirak Nafakası Arasındaki Fark

Tedbir nafakası, dava süresince geçici olarak hükmedilen bir nafaka türüdür ve boşanma kararıyla birlikte yerini yoksulluk ve/veya iştirak nafakasına bırakır. Tedbir nafakası talebi, dava açılışında veya dava sırasında ayrıca talep edilebilir; mahkeme bu talebi öncelikli olarak değerlendirir ve genellikle dava süresince yaşanabilecek mağduriyeti önlemek amacıyla hızlı karar verir.

Nafaka Hesaplamasında Sık Karşılaşılan Yanılgılar

Uygulamada nafaka miktarının maaşın belirli bir yüzdesi olarak otomatik hesaplandığı yönünde yaygın bir yanılgı bulunmaktadır. Oysa kanunda böyle bir oran öngörülmemiştir; her dosya, tarafların somut ekonomik durumuna göre ayrı ayrı değerlendirilir. Bir diğer yanılgı ise nafakanın yalnızca çalışan tarafın ödeyeceği yönündedir; çalışmayan ancak mal varlığı bulunan taraf da nafaka yükümlüsü olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Nafaka miktarı için kesin bir formül var mıdır?

Hayır. Kanunda sabit bir oran veya formül öngörülmemiştir; hâkim, tarafların gelir durumu ve ihtiyaçlarını gözeterek hakkaniyete uygun bir miktara hükmeder.

Yoksulluk nafakası süresiz midir?

Kural olarak süresiz olarak hükmedilebilir; ancak nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi, taraflardan birinin ölümü veya nafaka alacaklısının haysiyetsiz hayat sürmesi gibi durumlarda nafaka kaldırılabilir.

Nafaka miktarı her yıl otomatik olarak artar mı?

Mahkeme kararında TÜFE oranında artış öngörülmüşse otomatik olarak uygulanır; öngörülmemişse artış için ayrı bir talep veya uyarlama davası gerekebilir.

Nafaka ödemeyen taraf hakkında ne yapılabilir?

Nafaka alacaklısı icra takibi başlatabilir; ödeme yapılmaması hâlinde borçlu hakkında tazyik hapsi de dâhil olmak üzere yaptırımlar uygulanabilir.

İştirak nafakası çocuk 18 yaşına gelince kendiliğinden sona erer mi?

Çocuğun eğitimine devam etmesi hâlinde iştirak nafakası, ergin olduktan sonra da eğitim süresince devam edebilir; bu konuda ayrı bir değerlendirme yapılır.

Nafaka yükümlüsünün geliri azalırsa ne olur?

Yükümlünün ekonomik durumunda önemli bir kötüleşme olması hâlinde, nafakanın azaltılması için dava açılabilir; mahkeme güncel koşulları yeniden değerlendirir.

Anlaşmalı boşanmada nafaka miktarı serbestçe belirlenebilir mi?

Taraflar anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka miktarı üzerinde anlaşabilir; ancak hâkim, bu miktarın çocuklar veya eşlerden biri aleyhine bariz bir dengesizlik taşımadığını denetler.

Çalışmayan taraf da nafaka ödemek zorunda kalabilir mi?

Evet. Nafaka yükümlülüğü yalnızca aktif çalışma gelirine değil, mal varlığına ve genel ödeme kapasitesine göre de değerlendirilebilir.

Nafaka davasında avukat tutmak zorunlu mudur?

Zorunlu değildir; ancak miktarın doğru biçimde hesaplanması ve talebin usulüne uygun ileri sürülmesi bakımından hukuki danışmanlık alınması faydalı olabilir.

Nafaka miktarının belirlenmesi ve güncellenmesi süreçlerine ilişkin değerlendirme için iletişim sayfasından randevu talep edilebilir; konuya ilişkin genel bilgi için Aile ve Boşanma Hukuku çalışma alanı sayfası incelenebilir. Görüşmeler yalnızca önceden randevu alınarak yapılmaktadır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye niteliğinde değildir. Her uyuşmazlık kendi somut koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Bu internet sitesi, Türkiye Barolar Birliği Reklam Yasağı Yönetmeliği hükümleri gözetilerek yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.